Διάλογος για την Κοινωνία

Νοέμβριος 26, 2010

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ : Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ : Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

 Α. ΣΥΣΤΗΜΑ

Σύστημα είναι ο αλληλεπιδρών μηχανισμός και συνδυασμός κανόνων που διέπουν ενταγμένα σε αυτό υλικά και ενέργειες (δυνάμεις), ώστε αυτά να αποτελούν ένα ενιαίο λειτουργικό σύνολο.

Κοινωνικό σύστημα, αντίστοιχα, είναι ο αλληλεπιδρών μηχανισμός και συνδυασμός κανόνων που διέπουν ενταγμένους σε αυτό ανθρώπους, υλικά και ενέργειες (δυνάμεις), ώστε αυτά να αποτελούν ένα ενιαίο κοινωνικό σύνολο.

Οπως είναι ευνόητο τα ανωτέρω συστήματα διέπονται από δύο βασικές κατηγορίες κανόνων και νόμων.

Η πρώτη κατηγορία είναι οι φυσικοί – συμπαντικοί νόμοι που επιδρούν και καθορίζουν απευθείας και άμεσα την σύσταση και λειτουργία ενός συστήματος.

Η δεύτερη κατηγορία (και αναφέρομαι κυρίως στα κοινωνικά συστήματα) είναι οι κανόνες που προσθέτει ο άνθρωπος. Στην πραγματικότητα και για να λειτουργήσει ένα σύστημα, οι κανόνες αυτοί, καθώς ο ίδιος ο άνθρωπος είναι μέρος της φύσης και υπακούει στους φυσικούς – συμπαντικούς νόμους, οφείλουν να υπακούουν στους νόμους της φύσης. Διαφορετικά και ανάλογα με την αντίθεση του συστήματος με τους νόμους αυτούς θα επέλθει αργά ή γρήγορα η κατάρρευσή του. Η συνθήκη «χρόνος» στο πλαίσιο αυτό είναι όρος σχετικού μεγέθους και εξαρτάται από τα μεγέθη και την πολυπλοκότητα του συστήματος. Αλλως ειπείν, η αντίληψη του χρόνου δεν είναι απότοκη της ύπαρξης κάποιου μέσα στο σύστημα, αλλά όρος που εξετάζεται στο ιστορικό διηνεκές και πέρα από αυτό, ακόμα και όταν η ιστορική καταγραφή δεν υφίσταται. Σε κάθε άλλωστε περίπτωση ο «ανθρώπινος χρόνος» είναι μέγεθος σχετικό και πεπερασμένο.

Τα κοινωνικά συστήματα έχουν μια βασική ειδοποιό διαφορά από τα λοιπά, είναι η λειτουργική ένταξη ανθρώπων σε αυτά με σκοπό την εξυπηρέτηση των αναγκών τους. Οι ίδιες οι ανθρώπινες κοινωνίες είναι απότοκες αυτής της αναγκαιότητας.

Αυτά βεβαίως ανήκουν στην θεωρητική σφαίρα και στις πηγές της κοινωνικής οργάνωσης, στα πρώιμα συστήματα της ανθρωπότητας.

Στην πραγματικότητα και στο διάβα της ανθρώπινης παρουσίας στον πλανήτη  τα κοινωνικά συστήματα οργανώθηκαν κατά τρόπο τόσο ολοκληρωτικό και απόλυτο, ώστε να τείνουν να μην επιτρέπουν καμία δράση κανενός έξω από τους μηχανισμούς τους. Η σκληρότερη, αλλά και πιο συχνή ποινή στην ανθρώπινη παρουσία στην Γη για την εξωσυστημική δράση ενός ανθρώπου είναι η εξόντωση, είτε άμεσα είτε έμμεσα.   

Τα κοινωνικά συστήματα που καταγράφονται στην ανθρώπινη ιστορία οργανώθηκαν όχι μόνο με την τάση της διατήρησης και αναπαραγωγής τους, αλλά και σταδιακά με την τάση του ολοκληρωτισμού και της καθολικής επικράτησης.

Στην πορεία αυτή, δυστυχώς, τα συστήματα έπαψαν να οργανώνονται από τους συγκοινωνούς ανθρώπους, αλλά η επιρροή στην επιβολή των κανόνων τους έγινε αντικείμενο της ισχύος συγκεκριμένων ανθρώπων ή ομάδων ανθρώπων.

Στο σημερινό καπιταλιστικό σύστημα π.χ. η θέσπιση των κανόνων λειτουργίας των ανθρώπων μέσα σε αυτό δεν ανήκει στον ίδιο βαθμό στον Χ μεγαλοτραπεζίτη και στην Ψ άνεργη.

Βεβαίως όλα τα κοινωνικά συστήματα υπακούουν στους νόμους της συμπαντικής και γήινης φύσης και για τον παράγοντα άνθρωπο, τέτοιος βασικός και κατανοητός από τους ανθρώπους νόμος είναι οι βιοτικές φυσικές τους ανάγκες. Αυτές αποτελούν την κυρίαρχη και αναπόφευκτη ανάγκη της ανθρώπινης οντότητας και ύπαρξης. Οι βιοτικές ανάγκες είναι ο νόμος του ανθρώπου και αιτία της συστημικής του κοινωνικής οργάνωσης.  

 Β.        ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ο καπιταλισμός ως σύστημα που κυριαρχεί παγκόσμια εκμεταλλεύτηκε αυτές τις ανάγκες για να επηρεάσει τους ανθρώπους να ενταχθούν σε αυτόν και να τον ισχυροποιήσουν. Εδωσε σε περισσότερους και ανεξαρτήτως καταγωγής ανθρώπους το δικαίωμα στην χρήση αγαθών, το δικαίωμα σε στοιχειώδεις ελευθερίες και δυνατότητες. Δυστυχώς, το ίδιο αυτό σύστημα βάσισε την λειτουργία του στην μηχανιστική χρηστική αντίληψη των ανθρώπων που εντάσσονται σε αυτό και μάλιστα με δύο κύριους άξονες: την αντίληψη της προτεραιότητας της παραγωγικής διαδικασίας (πέρα και πάνω από τον άνθρωπο και τις ανάγκες του) και την πλασματική αξιακή οικονομική αποτίμηση των πάντων.

Είναι δηλαδή ένα σύστημα κατ’ ουσία «αντιανθρώπινο», που δεν δημιουργήθηκε ούτε λειτουργεί με σκοπό, κριτήρια, κανόνες και στόχο την κάλυψη των ανθρωπίνων αναγκών, αλλά την εκμετάλλευσή της κάλυψής τους.  

Αυτή είναι η κυρίαρχη αντίφαση του καπιταλισμού με την ανθρωπότητα, αυτή είναι και η αιτία της καταστροφικής αποτυχίας του να απελευθερώσει τους ανθρώπους, να τους εκφράσει πραγματικά, να τους καλύψει ως οντότητες και ως κοινωνίες. Ο καπιταλισμός έχει εγγενή αντιανθρώπινα χαρακτηριστικά και για τον λόγο αυτό είναι καταδικασμένος στην αποτυχία. Η κυρίαρχη αυτή και κεντρική αντίφαση είναι αυτή που γεννά μια σειρά από ψυχολογικά φαινόμενα ακόμα και στους ακραία ευνοημένους από το σύστημα.

Η διατήρηση του καπιταλισμού οφείλεται πρωτίστως στο γεγονός ότι στο πλαίσιο της εκμεταλλευτικής δράσης του εξυπηρετεί ανθρώπινες ανάγκες (και πραγματικές και επίπλαστες που δημιουργεί ο ίδιος). Περαιτέρω, η αντοχή του βασίζεται στην δημιουργία μιας κουλτούρας εσωτερικής βελτίωσης, βασισμένης στην λογική της πυραμίδας (δηλ. της προσδοκίας του «καλύτερου»). Κατά συνέπεια δεν έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον φυσικό νόμο, αφού αντικείμενό του είναι και η κάλυψη αναγκών (έστω υπό την εκμεταλλευτική σκοπιμότητα και συνθήκη). Στο δε πλαίσιο της απρόσκοπτης εξέλιξής του αυτή θα έλθει είτε από εσωτερικό μετασχηματισμό εξουσιών είτε από την στυγνή εκμετάλλευση της φύσης (ήτοι την εξελικτική αντίθεση με το φυσικό νόμο).      

Το σύστημα του καπιταλισμού από την γέννηση – επινόησή του δεν έχει ως στόχο την κάλυψη των ανθρωπίνων αναγκών και την βελτίωση των συνθηκών ζωής του είδους, αλλά την εκμετάλλευση αυτής της ανάγκης των πολλών υπέρ λίγων. Αυτοί οι «λίγοι» είναι όσοι ελέγχουν τα μέσα παραγωγής, δηλ. τα εργαλεία όχι μόνο του ανθρώπου, αλλά και του καπιταλισμού.

Ο καπιταλισμός είναι όμως και ένα σύστημα κατά βάση παραγωγικό, δημιουργήθηκε και οργανώθηκε γύρω από την παραγωγική διαδικασία, αυτό σημαίνει ότι οι λειτουργικές του δομές είναι οργανωμένες γύρω από την παραγωγή και με σκοπό αυτή. Στην δομική του συγκρότηση, στο «DNA» του, ο καπιταλισμός εντάσσει και τον ανταγωνισμό, δηλ. την προσπάθεια για περισσότερα, καλύτερα και πιο εκμεταλλεύσιμα υλικά και υπηρεσίες, ήτοι για μεγαλύτερη εκμεταλλευσιμότητα της παραγωγής. Ο ανταγωνισμός ουσιαστικά αφορά το στάδιο της κατανάλωσης, εκεί στρέφεται, αφού στο στάδιο αυτό υλοποιείται και ολοκληρώνεται η εκμετάλλευση των ανθρώπων και των αναγκών τους. Υφίσταται δηλ. ένα στάδιο εκμετάλλευσης των ανθρώπων και των αναγκών τους στην παραγωγική καπιταλιστική διαδικασία που ολοκληρώνεται και υλοποιείται στην φάση της κατανάλωσης. Στην πραγματικότητα, ο καπιταλιστικός ανταγωνισμός δεν υπαγορεύεται από καμία ανθρωποκεντρική ή ανθρωπιστική θεώρηση και σκοπό, αλλά από την τάση και ανάγκη της επικράτησης σε οικονομικό επίπεδο και κατ’ επέκτασης και μέσα στο σύστημα του καπιταλισμού σε κάθε επίπεδο.

Ως σύστημα, ο καπιταλισμός και κατ’ ακριβολογία οι καπιταλιστές και οι θιασώτες του συστήματος αυτού, φρόντισαν να οργανώσουν συστηματικά και απόλυτα το σύνολο της κοινωνικής ζωής των ανθρώπων (φιλοσοφία, πολιτικό σύστημα, νομικό σύστημα, σύστημα ελέγχου και καταστολής, παιδεία κλπ.)  κατά τον τρόπο που βολεύει το ίδιο το σύστημα, το σύστημα παραγωγής και εκμετάλλευσης.

Λίγες εύκολες και απλές σκέψεις από τον καθένα μας, θα μας κάνουν να καταλάβουμε ότι αυτό που είμαστε, το «είναι» μας, δεν ορίζεται στον καπιταλισμό από τα πραγματικά μας χαρακτηριστικά, αλλά από την θέση στην οποία μας χρησιμοποιεί το σύστημα του καπιταλισμού.

Τα πάντα γύρω μας, το σπίτι μας, ο τρόπος που ζούμε μέσα και έξω από αυτό, οι κανόνες της συμπεριφοράς, της δράσης, της αντίδρασης, της ανοχής, το πότε ξυπνάμε, το πότε κοιμόμαστε ή μπορούμε να κοιμηθούμε, το τι γνωρίζουμε, το τι αγνοούμε, το πόση ώρα διαθέτουμε για τον εαυτό μας ή τους άλλους, όλα οργανώνονται με βάση το σύστημα του καπιταλισμού. Εάν αναρωτηθούμε γιατί συμβαίνει κάθε τι στην χωή μας και γιατί συμβαίνει με τον τρόπο που συμβαίνει στο τέλος των απαντήσεων θα καταλήξουμε στην συστημική εξάρτηση του ανθρώπου και στο ίδιο το σύστημα. Αυτό τάσσει, προστάζει, διατάζει, οργανώνει και ρυθμίζει.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι όλη αυτή η διαδικασία γίνεται όχι με κέντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, όχι με μία ματιά στην ανθρώπινη υπόσταση και στις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητές του ανθρώπου, αλλά οργανώνεται και υφίσταται (και εμείς μαζί με αυτά) με βάση το σύστημα και την λειτουργία του. Στην πραγματικότητα και όπως προαναφέρθηκε οι ανθρώπινες κοινωνίες και το σύστημα διατάσσονται και ρυθμίζονται με βάση τα κριτήρια της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Κριτήριο του συστήματος στην παραγωγική πλευρά του είναι η λειτουργία των ανθρώπων σύμφωνα με τους όρους που τάσσουν οι μηχανές και οι μηχανισμοί παραγωγής εν γένει. Κριτήριο του συστήματος στην διαδικασία της κατανάλωσης είναι η ώθηση προς συγκεκριμένα κάθε φορά αγαθά με κριτήριο όχι τις ανθρώπινες ανάγκες, αλλά την εκμεταλλευσιμότητα αυτών από τους «άρχοντες» στο σύστημα.

Ετσι, σε καμία περίπτωση ο άνθρωπος δεν είναι το κέντρο του καπιταλιστικού συστήματος, ούτε η βελτίωση της ζωής του ή η κάλυψη των βιοτικών του αναγκών είναι ο σκοπός του.

Σκοπός του καπιταλιστικού συστήματος είναι η εκμεταλλευτική πάντων διαδικασία, τόσο παραγωγικά όσο και καταναλωτικά.

Το πολιτικό σύστημα, οι νόμοι, οι άνθρωποι και τα επαγγέλματά τους, τα πάντα όσα βιώνουμε και είμαστε πέρα από την φύση μας ορίζονται από το σύστημα. Σε ένα άλλο σύστημα κοινωνικής οργάνωσης επαγγέλματα όπως του υπαλλήλου, του μισθωτού εργάτη, του εμπόρου, του μεσίτη, του δικηγόρου, του δικαστή και χιλιάδες άλλα, ούτε θα υπήρχαν, ούτε (ακόμα και εάν υπήρχαν με οποιαδήποτε μορφή) θα ήταν τα ποιοτικά τα ίδια, ούτε θα είχαν το ίδιο περιεχόμενο και ουσία. Η βίωσή μας όλη ορίζεται από το σύστημα και δυστυχώς το ίδιο το σύστημα δεν ορίζεται από τους ανθρώπους και τις κοινωνίες τους, δεν ορίζεται από την κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων, αλλά από την λειτουργία των μηχανισμών παραγωγής – ανάλωσης και με στόχο την εκμετάλλευση της ανθρώπινης υπόστασης.    

Σε ένα σύστημα που είναι οργανωμένο κατά τον αντιανθρώπινο τρόπο αυτό, όσα δεν είναι ανεκτά από αυτό καταδικάζονται, πολεμούνται με σκοπό να εξαφανιστούν για να μην διαταραχθεί η λειτουργία του. Η εξαγορά ή η καταστροφή ανθρώπων που μπορούν να το βλάψουν και να το αποδομήσουν είναι μία ακόμα έκφανση της αντίληψης του συστήματος και απόδειξη της αντιανθρώπινης εκμεταλλευτικής δομής του. 

Εάν αφήσουμε το μυαλό μας ανοικτό θα αντιληφθούμε πως το σύνολο των πραγμάτων και καταστάσεων που βιώνουμε ως κοινωνική συνθήκη είναι κομμάτι και παράγωγο αυτού του συστήματος. Πως το ίδιο το σύστημα δημιουργεί κουλτούρες και τρόπους ζωής, δράσης και αντίδρασης και εν τέλει εκμεταλλεύεται ακόμα και τις «αντι-κουλτούρες», όταν τις εντάξει στους μηχανισμούς παραγωγής – κατανάλωσης, ήτοι εκμετάλλευσης.

Ακόμα και οι περισσότερες αντιδράσεις μας σε «κακώς κείμενα» αναφέρονται κατά βάση στην αντίθεσή τους με συστημικές λογικές, κανόνες και ακολουθίες. Ουσιαστικά η αντίληψη των πλειοψηφιών των ανθρώπων για την ζωή τους προέρχεται μέσα από τις διδαχές και τις βιωματικές συνθήκες που δημιουργεί το σύστημα και δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη θεωρούν ότι το σύστημα αυτό είναι κάτι προδεδομένο, μεταφυσικό, ανυπέρβλητο και το μοναδικό δυνατό. Βεβαίως την ίδια ίσως αντίληψη να είχαν για την «ελέω Θεού μοναρχία» οι υπήκοοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και των αυτοκρατοριών και βασιλείων που την διαδέχθηκαν. Το ίδιο και οι Αιγύπτιοι, οι Πέρσες, οι Βαβυλώνιοι, οι Ινδιάνοι της Αμερικής και όλοι οι λαοί του πλανήτη που βίωσαν επί χιλιάδες χρόνια μέσα σε άλλα κοινωνικά συστήματα.

Γ. ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ : Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

             Το πρώτο πράγμα που θέλω γράφοντας αυτές τις γραμμές είναι να εννοήσουμε όλοι, ότι το σύστημα είναι ένα δημιούργημα των ανθρώπων, πως εμείς το δημιουργούμε και το συγκροτούμε και κανένας «Θεός», δαίμονας, συμπαντική δύναμη ή οποιαδήποτε άλλη μεταφυσική υπόσταση και οντότητα. Τα  κοινωνικά συστήματα είναι ανθρώπινα δημιουργήματα.

Αυτό σημαίνει πως μπορούν να αλλάξουν, να μετατραπούν, να εξαφανιστούν, να γεννηθούν νέα.

Η συνειδητοποίηση των ανωτέρω είναι δυνατόν να γεννήσει, να εκκινήσει την διαδικασία μεταβολής του κοινωνικού συστήματος, από ένα σύστημα εκμεταλλευτικής ανισότητας των ανθρώπων (στον καπιταλισμό ισχύ η διάκριση με βάση την παραγωγική και καταναλωτική δύναμη και οντότητα του καθενός) σε ένα σύστημα ισότητας κάλυψης των ανθρωπίνων αναγκών.

Είναι συνεπώς σαφές το τι συμβαίνει γύρω μας, όπου όλα μετριούνται στην κλίμακα χρήματος – κέρδους – υπεραξίας. Tο κύριο ζήτημα, το πρόβλημα του   συστήματος του καπιταλισμού απέναντι στην ανθρωπότητα, δεν είναι μόνο ότι έχει καταλάβει και εκμεταλλεύεται τα πάντα (αυτός είναι ο γενετήσιος σκοπός του), αλλά και συναφές και συναντίστοιχο πρόβλημα του συστήματος είναι και το ότι οι δομές και οι σκοποί του δεν έχουν ως σκοπό την κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου, την βελτίωση των συνθηκών ζωής του, την βελτίωση και εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, παρά μόνο την εκμετάλλευσή τους. Σκοπός του συστήματος είναι το κέρδος και η εξουσία που προσφέρει σε κάποιους. Αυτό είναι το πρόβλημα του, ότι δηλ. παρότι πρόκειται για ένα σύστημα που δημιούργησαν άνθρωποι, παρότι πρόκειται για ένα κοινωνικό σύστημα, η λειτουργία του δεν έχει στόχους ανθρωποκεντρικούς, αλλά στόχους ουσιαστικά απάνθρωπους, έξω από την φύση και τις ανάγκες μιας κοινωνίας ανθρώπων. Το κέρδος, η εξουσία, η δύναμη, η επικράτηση αποτελούν αξιακά του δεδομένα και με αυτός και άλλους παρεμφερείς με αυτούς σκοπούς οργανώνεται και λειτουργεί.

Οι άνθρωποι στο σύστημα του καπιταλισμού δεν αποτελούν το κέντρο της κοινωνίας αλλά ένα μέσο, ένα συστημικό γρανάζι για την επίτευξη στόχων που χρησιμοποιούν και εκμεταλλεύονται τις απαράγραπτες βιολογικές – βιοτικές  ανάγκες του ανθρώπινου είδους. Ο άνθρωπος είναι εργαλείο του συστήματος και όχι το σύστημα εργαλείο του ανθρώπου και της ανθρωπότητας.

Τις τελευταίες δεκαετίες οργανώθηκε, επικράτησε και λειτουργεί ένα κοινωνικό σύστημα παγκόσμιας επικράτησης και ισχύος (παγκοσμιοποίηση), το οποίο δεν είναι ανθρωποκεντρικό, δεν είναι ανθρώπινο. Αδιαφορεί για τα παιδιά που πεθαίνουν από απλές ασθένειες, για τους πεινασμένους, τους καταφρονεμένους. Ανταλλάσσει με αδιαφορία και κερδοφόρο χαρά ανθρώπους με μηχανές, τους αχρηστεύει στην ανεργία, αδιαφορεί για την πραγματική χρησιμότητα και αξία όσων παράγει αρκεί να πωλούν με καλά κέρδη, αδιαφορεί για τις συνέπειες της χρήσης χημικών και τοξικών, αδιαφορεί για την φύση και την βλέπει ως πεδίο κέρδους, αδιαφορεί για τον ασθενή ως άνθρωπο και τον βλέπει ως κόστος ή κέρδος. Ουσιαστικά, το σύστημα λειτουργεί σε κάθε του επίπεδο ως μία κρεατομηχανή που αλέθει ανθρώπους και λαούς για να ταϊστούν κάποιοι άλλοι.

Το σύστημα έφτασε στο σημείο να επιθυμεί να ορίζει σχεδόν ολοτικά τον προορισμό ολόκληρων λαών.

Οπου και να κοιτάξετε θα διαπιστώσετε ότι το ανθρώπινο είδος χρησιμοποιείται από το σύστημα και δεν το χρησιμοποιεί. Θα δείτε ότι το σύστημα δεν λειτουργεί για εσάς, δεν λειτουργεί για τον άνθρωπο, αλλά για την εκμετάλλευσή του, όπου και εάν κοιτάξετε και σκεφτείτε με ανοικτό μυαλό θα δείτε απανθρωπιά ή αδιαφορία για τον άνθρωπο και την εξωγενή θέσπιση προορισμών και στόχων για τον καθένα από εμάς και για τις κοινωνίες μας.     

            Είναι ευνόητο ότι αυτό το αδηφάγο σύστημα οφείλει να γκρεμιστεί συθέμελα, όχι από την εντροπία του και όχι με τον μετασχηματισμό του σε κάτι ακόμα χειρότερο, αλλά με την θετική θέση και πρόταση ενός συστήματος που θα έχει ως κεντρικό στοιχείο του τον άνθρωπο.

            Η «εφεύρεση», γέννηση και συγκρότηση ενός κοινωνικού συστήματος που θα θέτει ως κέντρο του τον άνθρωπο και σκοπό του την κάλυψη των αναγκών του (και όχι παραγωγικότητες, υπεραξίες, κέρδη και διάφορες άλλες αχρειότητες και βαρβαρότητες) είναι όχι μόνο αναγκαία και απολύτως εφικτή.

            Ξεκινώντας από την διαπίστωση ότι ο άνθρωπος είναι ένας βιολογικός μηχανισμός με συγκεκριμένες βιοτικές ανάγκες και θέτοντας ως κεντρικό όρο για την δημιουργία του συστήματος ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει εξασφαλισμένες τις βιοτικές του ανάγκες με ισότητα, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο σύστημα, ένα νέο κοινωνικό σύστημα που θα υφίσταται και θα λειτουργεί με κέντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του. Ολόκληρη η αξιακή θεώρηση των πραγμάτων, των κανόνων, των νόμων του πρέπει να αλλάξει και να είναι ενταγμένη στον σκοπό αυτό. Μόνο τότε θα μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματικά ανθρώπινες κοινωνίες, πραγματικές ανθρώπινες ζωές, πραγματικά ανθρώπινες συγκροτήσεις. Αυτό θα είναι το κλειδί για να οδηγηθεί ο άνθρωπος και η ανθρωπότητα σε ένα πραγματικό προτσές. Εάν η ανθρωπότητα δημιουργήσει ένα σύστημα απελευθέρωσης με κέντρο τον άνθρωπο, τότε μόνο θα μπορέσει αυτός να ανακαλύψει την ταύτιση με τους συμπαντικούς νόμους και να προχωρήσει μπροστά. Οσο η ανθρωπότητα βιώνει την υποτέλεια και την μιζέρια του καπιταλισμού λύσεις και πραγματική πρόοδος δεν υπάρχει.

Η δημιουργία ενός κοινωνικού συστήματος που θα θέτει ως κεντρική δομική του αξία τον άνθρωπο και θα λειτουργεί με στόχο την κάλυψη των αναγκών του με την κατανόηση των συνθηκών των φυσικών νόμων είναι απλή και εφικτή. Με άξονα την ισότητα σε κάθε κοινωνικό επίπεδο και την πολιτική έκφρασή της (πραγματική ή «άμεση» δημοκρατία) και κυρίαρχο κανόνα σε κάθε απόφαση την αξία του ανθρώπου και την εξυπηρέτηση των αναγκών του, μπορούμε εύκολα να δημιουργήσουμε ένα σύστημα αξιών που θα αντικαταστήσει το φαύλο, απάνθρωπο και καταστροφικό σύστημα του καπιταλισμού.

            Το πρώτο βήμα είναι να εννοήσουμε τι σημαίνει σύστημα και πως λειτουργεί. Το με ποιο τρόπο μας θέτει ως αυτονόητες τις δοξασίες, τα δόγματα και τις αξιακές λειτουργίες του. Το με ποιο τρόπο το σύστημα μας αναλώνει και μας χρησιμοποιεί στην μηχανή του και ως αναλώσιμα υλικά. Για να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία έγραψα αυτό το άρθρο, για να εννοήσουμε, να συλλάβουμε, να κατανοήσουμε ότι όλα αυτά που βιώνουμε είναι απλά ένα σύστημα. Ένα σύστημα που θα μπορούσε και θα έπρεπε να είναι διαφορετικό, ανθρωποκεντρικό, ουσιαστικό και πως σήμερα σπαταλάμε τη ζωή μας, την αναλώνουμε σε συνθήκες, όρους και διαδικασίες χωρίς καμία σχεδόν πραγματική βιοτική αξία, αλλά και με καταστροφικές συνέπειες για το είδος μας.

            Εάν καταλάβουμε, εάν κατανοήσουμε πόσο βλακωδώς και καταστροφικά αναλώνουμε τη ζωή μας ενταγμένοι σε αυτό το σύστημα της εκμετάλλευσης είναι θέμα χρόνου να επαναστατήσουμε και να το αλλάξουμε. Το κοινωνικό σύστημα είναι ένα ανθρώπινο δημιούργημα, άνθρωποι το φτιάχνουν και το συγκροτούν και άνθρωποι το καταρρίπτουν. 

Η πρόταση ενός άλλου συστήματος είναι έτοιμη. Ας είμαστε σε εγρήγορση … .  

Μαΐου 18, 2010

ΠΡΩΤΑΙΤΙΟ, Η ΜΕΤΑΛΛΑΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ – ΥΛΗΣ και η θεωρία των βιοτικών αναγκών

ΠΡΩΤΑΙΤΙΟ, Η ΜΕΤΑΛΛΑΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ – ΥΛΗΣ και η θεωρία των βιοτικών αναγκών

Αφιερωμένο στον Εμπεδοκλή (και τον Παρμενίδη).

Ως θεμελιωτής και ιδρυτής της θεωρίας των βιοτικών αναγκών χρειάζεται να δημοσιεύσω τους στοχασμούς μου πάνω στην οντολογία του ανθρώπου και στα αίτια της δράσης του.

Είναι πολύ παλιό, σχεδόν αρχέγονο το ερώτημα για τις αιτίες, τις εσώτερες βάσεις κίνησης του ανθρωπίνου όντος. Πολλές είναι οι φιλοσοφικές θεωρίες που διατυπώθηκαν στο κύλισμα στην ανθρώπινης ιστορίας (ιδεαλισμός, βολουνταρισμός, υλισμός, ντετερμινισμός κ.α.), κοντά σε αυτές το «ανεξήγητο» του ερωτήματος προκάλεσε και την μεταφυσική ή θρησκευτική θεώρηση των πραγμάτων. Ισως να υπάρχει «μεταφυσική» στην απάντηση του ερωτήματος και ίσως σήμερα να μπορούμε να την αγγίξουμε ή να την φανταστούμε.

Πολλοί στοχαστές για να βρουν απάντηση στα ερωτήματά τους αναφέρθηκαν στον άνθρωπο ως το κέντρο του κόσμου. Μια καθαρή ματιά γύρω μας, μια απλή κατανόηση του φυσικού περιβάλλοντος, του πλανήτη, του ηλιακού συστήματος, του γαλαξία, του γαλαξιακού συστήματος, μια απλή θεώρηση του απείρου μας οδηγεί σε ένα ασφαλές συμπέρασμα: στην απόρριψη της ανθρωποκεντρικής θεώρησης του σύμπαντος. Ο άνθρωπος είναι ένα κομμάτι του σύμπαντος, υλικά απειροελάχιστο. Αυτό δεν σημαίνει ότι μέσα από τις κοσμοθεωρίες που εξετάζουν κοντόφθαλμα τον άνθρωπο ως το κέντρο του σύμπαντος δεν μπορούν να προκύψουν κάποια χρήσιμα συμπεράσματα και κάποιες αλήθειες. Απλά αυτές κινούνται συχνά σε κοντόφθαλμες εγωπαθείς κρίσεις και συμπεράσματα που αφορούν τον άνθρωπο και τις κοινωνίες του. Αντίστοιχης ποιότητας θεώρηση έχουν και πολλές θρησκείες, που αναφέρονται στον άνθρωπο και κινούνται γύρω από αυτόν αποφεύγοντας να αγγίξουν την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης και τους λόγους κίνησής της επικαλούμενες «θέσφατα» και δόγματα.

Η πρώτη θέση και άποψή μου είναι ότι το σύμπαν, ούτε καν ο πλανήτης δεν μπορούν να προσεγγιστούν ορθά με θέσεις και απόψεις που εννοούν τον άνθρωπο ως το κέντρο του. Το ορθό είναι να δούμε τον άνθρωπο ως κομμάτι του σύμπαντος και του πλανήτη, ένα κομμάτι στην πραγματική φυσική του διάσταση. Πρέπει να εκκινήσουμε από αυτό που νοούμε για να δούμε εάν υπάρχει και κάτι που δεν νοούμε και δεν εννοούμε: το μαθηματικό άπειρο, άπλαστο και ακατάληπτο με τα αισθητήρια μας.

Πνεύμα και σώμα, ενέργεια και ύλη.

 

Από πολλούς στοχαστές στην ανθρώπινη ιστορία έχει τεθεί το ερώτημα του «πρωταιτίου» με πολλές εκφάνσεις : πνεύμα ή σώμα, μόνο πνεύμα, μόνο σώμα … . Ακόμα και ως αντικείμενο εξωτερικής παρέμβασης έχει νοηθεί ο άνθρωπος και η δράση του. Κάπου εκεί παρεμβάλλεται και η «ψυχή» είτε ως διακριτό στοιχείο είτε ως στοιχείο άυλο και πνευματικό. Τι ισχύει κατά την άποψή μου από τα ανωτέρω ; Τίποτα και όλα μαζί καθώς η αλήθεια ίσως να κρύβεται κάπου αλλού.

Για να φθάσουμε σε κάποια ουσιαστικά συμπεράσματα θα πρέπει να εννοήσουμε τον ίδιο τον άνθρωπο, τα υπόλοιπα όντα, την ύλη και το σύμπαν. Θα διαπιστώνετε όλοι πως αυτό είναι σήμερα αδύνατο καθώς ο άνθρωπος ως ον συλλαμβάνει και εννοεί τα πράγματα με βάση τα πεπερασμένα αισθητήριά του και δεν έχει μάθει ή καταφέρει (ίσως και να μην μπορεί) να εννοήσει το σύμπαν μέσα από άλλες διαστάσεις, ακόμα και με επέκταση των αισθήσεών του. Εννοώ ότι ακόμα και εάν μπορούμε να καταγράψουμε μία ακτινοβολία ή έναν υπέρηχο δεν μπορούμε να την εννοήσουμε, να την αντιληφθούμε στην πλήρη και αισθητή διάστασή της. Το 1ο λοιπόν ασφαλές συμπέρασμα για τον άνθρωπο είναι ότι αντιλαμβάνεται τον κόσμο υλικά με βάση τα αισθητήριά του και αυτά τα αισθητήρια παρέχουν μια συγκεκριμένη εικόνα της πραγματικότητας, που είναι μόνο ένα μέρος της. Αντίστοιχα, διαφορετική εικόνα της πραγματικότητας και διαφορετικό μέρος της κατέχουν και εννοούν τα άλλα έμβια όντα. Ισως ακόμα και τα υλικά που θεωρούμε και αποκαλούμε «άψυχα» να διαθέτουν μία δική τους «εικόνα» για το σύμπαν, το οποίο και συναποτελούν, μια εικόνα που μπορεί να μεταφράζεται με τα ανθρώπινα δεδομένα σε ενεργειακά πεδία και σε μετατροπές της ύλης.   Στην πορεία του ανθρώπου και της ζωής στον πλανήτη, τα αισθητήρια προϋπάρχουν, οι αισθήσεις είναι προδεδομένες και αποτελούν ένα κλειστό αριθμό συνδεδεμένο άμεσα με τον άνθρωπο ως ον. Ο δαρβινισμός μπορεί να ισχύει μετά από αυτές και εξηγείται με βάση την διαβίωση των ανθρώπων πάνω στην γη. Η εξέλιξη του είδους μπορεί να υπάρχει ως αναγκαιότητα, αναγκαιότητα για καλύτερη ή λιγότερη όσμηση, αφή, ακοή, όραση, γεύση … . Οι αισθήσεις όμως προϋπάρχουν ως ιδιότητες του όντος και αυτές δεν προήλθαν από το «δαρβινικό προτσές» ή τουλάχιστον καμία δαρβινική εξελιγκτική θεωρία δεν μπορεί να τις εννοήσει και πολύ περισσότερο να τις εξηγήσει. 

Το 2ο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι ο άνθρωπος ως ον είναι ένας υλικός μηχανισμός με συγκεκριμένες βιοτικές ανάγκες. Είναι παράλληλα ένας μηχανισμός που μπορεί να μετατρέπει την ύλη σε ενέργεια (σε κατανοητά ή μη κατανοητά επίπεδα μηχανισμών). Ένας αντίστοιχος μηχανισμός καταφέρνει να δημιουργεί ύλη με βάση την ενέργεια (κυτταρογέννεση). Στην πραγματικότητα το φαινόμενο της μεταβολής της ύλης σε ενέργεια και της ενέργειας σε ύλη υπάρχει και διαχέει όλο το σύμπαν, όπως το αντιλαμβανόμαστε. Από αυτό το νόμο δεν μπορεί να ξεφύγει και ο άνθρωπος, ούτε τίποτα στο σύμπαν. Απλά ο άνθρωπος, όπως δεν έχει καταφέρει να συλλάβει τις κοσμικές οντότητες και δυνάμεις, δεν μπορεί να συλλάβει και να εννοήσει πλήρως τους μηχανισμούς μετατροπής της ύλης σε ενέργεια και της ενέργειας σε ύλη. Κυρίως δεν μπορεί να εννοήσει το «πρωταίτιο», το τι προηγείται και θέτει σε λειτουργία τον μηχανισμό μετατροπής. Σημειώνω πως αναφέρομαι σε ενέργεια και ύλη, μόνο για τον λόγο εννόησης της διαδικασίας, των πραγμάτων, από τον σύγχρονο άνθρωπο.

Κανείς άνθρωπος σήμερα δεν μπορεί να ορίσει και να εξηγήσει το «πρωταίτιο». Π.χ. πεινάω επειδή εκκρίνονται υγρά στο στομάχι ή εκκρίνονται υγρά στο στομάχι επειδή υπάρχει κάποια βιολογική εντολή;  και είναι αυτή εντολή ύλης ή ενέργειας; Σκέφτομαι χρησιμοποιώντας ύλη (ορμόνες, ιχνοστοιχεία, εγκέφαλο …) ή υπάρχει κάποια ενέργεια (π.χ. ηλεκτρισμός) ή εξωτερικό ερέθισμα που προκαλεί ενεργειακά την σκέψη και προκαλεί την χρήση ύλης;

Το αμφίδρομο θεώρημα – ερώτημα θα παραμείνει για πάντα αναπάντητο και πάντοτε θα οδηγεί σε λάθος απόψεις και θεωρήσεις, εάν επιμείνουμε στην διάκριση της ύλης από την ενέργεια.

Στην πραγματικότητα στο σύμπαν ύλη και ενέργεια αποτελούν ένα και το αυτό και απλώς εναλλάσσονται μορφικά όπως εναλλάσσονται και στις διαδικασίες των έμβιων όντων. Πρωταίτιο όλων δεν υπάρχει και υπάρχει ταυτόχρονα, πολυδιάστατα, πολυσχιδώς και παντού. Δεν μπορούμε σήμερα να το εννοήσουμε παρά μόνο στο ελάχιστο και σχεδόν εντελώς θεωρητικά και το «πρωταίτιο» είναι πάντοτε και απότοκο ατομικών χαρακτηριστικών. Νόμος του σύμπαντος είναι η συντεταγμένη αταξία. Είναι αταξία γιατί δεν μπορούμε να την εννοήσουμε ως μηχανισμό μεταβολής της ύλης σε ενέργεια και της ενέργεια σε ύλη. Όμως αυτή η μεταβολή συμβαίνει, υπάρχει παντού και σε κάθε επίπεδο που μπορούμε να σκεφτούμε. Η ταυτότητα και τα είδη της ενέργειας και της ύλης μας είναι στην πραγματικότητα άγνωστα, ίσως και μη αισθητά. Υπακούουν όμως όλα σε ένα κανόνα, σε ένα νόμο ισορροπίας, ακόμα και όταν εμείς τα αντιλαμβανόμαστε ως εξαιρετικά φαινόμενα, ως σπάνια και αξιοπερίεργα. Ολες οι πιο πάνω θεωρίες, όλες οι θεωρίες για το «πρωταίτιο» ισχύουν ή μπορεί να ισχύουν και αυτό δεν είναι αποτέλεσμα μιας λογικής σχετικισμού, αλλά μιας λογικής αντίληψης του πεπερασμένου εννόησης των μηχανισμών της μεταλλαγής ενέργειας και ύλης, ύλης και ενέργειας. Εάν υπάρχει μυστικό ερώτημα που οδηγεί στην ανακάλυψη του «πρωταιτίου» θα πρέπει να ψάξουμε καλά και να επικεντρώσουμε στους μηχανισμούς μεταλλαγής ενέργειας – ύλης και στους κανόνες ισορροπίας τους. Το εάν υπάρχουν μη κατανοητές διαστάσεις ή δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα οι κατανοητές από τον άνθρωπο διαστάσεις ή είναι στην ουσία διαφορετικές από αυτές που εννοούμε ή είναι πλάσματα των αισθητηρίων είναι επίσης ένα ερώτημα που μπορεί να εννοηθεί μόνο μέσα από την εννόηση της ισορροπίας μεταλλαγής ενέργειας – ύλης και των συναφών διαστάσεων και μορφών που λαμβάνουν.                                

Στην ουσία «πρωταίτιο» είναι το ίδιο το «ον» είτε υφίσταται ως ενέργεια είτε ως ύλη, είτε ως αμφοτερότητα μεταλλαγής, καθώς στην ουσία πρόκειται για το ίδιο «πράγμα», την ίδια βάση. Ο νόμος της ισορροπίας ενέργειας – ύλης είναι νόμος συντήρησης και διατήρησης.

Ο ίδιος νόμος είναι αποτυπωμένος μέσα στον άνθρωπο, αφού και αυτός είναι κομμάτι του ίδιου σύμπαντος της ίδιας εναλλαγής. Απλώς δεν το είχαμε εννοήσει … . Ο ίδιος ο άνθρωπος ως όν κατέχεται και καθορίζεται από τα αυτά χαρακτηριστικά και κανόνες και δημιουργεί ή αγωνίζεται να δημιουργήσει τις δικές του οντολογικές ισορροπίες που υπηρετούν τις ίδιες ανάγκες συντήρησης του όντος. Η παραβίαση των ισορροπιών ανατρέπει την λειτουργία των μηχανισμών μεταλλαγής και δημιουργεί οριστικές καταστάσεις ύλης και ενέργειας επί του όντος. Αντίστοιχοι κατανοήσιμοι κανόνες υφίστανται και λειτουργούν σε όλα τα έμβια όντα και ίσως και στα εννοούμενα σήμερα ως άψυχα και υλικά, αφού και σε αυτά ενυπάρχει ενέργεια.

Προικισμένος ο άνθρωπος, άγνωστο από ποίον και τι, με ένα εξαιρετικό εγκέφαλο, ένα όργανο καθορισμού και ελέγχου μετατροπής ενέργειας – ύλης έχει καταφέρει ως όν μέχρι σήμερα να μπορεί να παρεμβαίνει στα δικά του εσωτερικά πλαίσια στον μηχανισμό μεταλλαγής ενέργειας – ύλης και να του επιφέρει απλές (ίσως χονδροειδείς) μετατροπές και αναστολές. Δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να ξεπεράσει τα όρια του, που είναι τα όρια του συμπαντικού νόμου της μεταλλαγής ύλης – ενέργειας και της ισορροπίας της. Όταν η ενέργεια ξεπεράσει την ύλη, η έλλειψη της τελευταίας προκαλεί την αναζήτησή της και την παύση της κατεύθυνσης της ενέργειας σε άλλες λειτουργίες. Όταν η ύλη ξεπεράσει την ενέργεια, η τελευταία προκαλεί αδιαφορία για την ύλη, ώστε να επέλθει εξισορρόπηση. Η θνητότητα, η ανθρώπινη εντροπία προκαλείται από τον εξωτερικό συμπαντικό νόμο, που επιβάλλει την αέναη (για τα δικά μας όρια της χρονικής διάστασης, εάν αυτή υφίσταται και δεν είναι συμβατική) μετατροπή της ύλης σε ενέργεια. Η εσωτερική ανθρώπινη εντροπία προκαλείται από τον ίδιο νόμο. Όμως παρόλη την υπακοή του στο νόμο της φύσης, ο άνθρωπος έχει την δυνατότητα της επιλογής και εναλλαγής μεταξύ ενέργειας και ύλης, αυτό είναι και το βασικότερο και βαθύτερο αίτιο αυτών που αποκαλούμε ευφυΐα και φαντασία. Αμφότερα και όσα ανθρώπινα χαρακτηριστικά τα συνοδεύουν (σύνοδα) αποσκοπούν στην ρύθμιση αυτής της ισορροπίας μεταλλαγής ενέργειας – ύλης, ώστε να επιτευχθεί και να εξασφαλιστεί αυτή η ισορροπία και στο μέλλον, καθώς σκοπός και ουσία της βίωσης του ανθρωπίνου όντος είναι η διατήρηση της μεταλλαγής αυτής. Απλά ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει ευρύτερη συνείδηση του κανόνα μεταλλαγής ενέργειας – ύλης (αυτό που αποκαλούμε ως ένστικτο αυτοσυντήρησης), την οποία και επιδιώκει να ρυθμίσει, ώστε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του (που είναι ανάγκες λειτουργία αυτής της μεταλλαγής). Εχει μέσα του το νόμο της μεταλλαγής ο άνθρωπος, τον αντιλαμβάνεται χωρίς να μπορεί να τον περιγράψει, προσπαθεί να παρέμβει σε αυτόν και να τον τιθασεύσει (πράγμα βιολογικά αδύνατο εάν θέλει να διατηρηθεί ως άνθρωπος), χωρίς να τον γνωρίζει επακριβώς, χωρίς να μπορεί να τον εννοήσει ως με τα αισθητήρια ως νόμο, χωρίς στην πραγματικότητα να μπορεί να ξεφύγει από αυτόν εξακολουθώντας ταυτόχρονα να λειτουργεί στην ανθρώπινη διάσταση, παρά μόνο μπορεί να παρεκκλίνει, να επιλέξει, να φανταστεί, να προβλέψει και να σχεδιάσει.

Στις παραδοχές αυτές βασίζεται και η θεωρία μου, η θεωρία των βιοτικών αναγκών, η θεωρία που εξηγεί τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα και επιδιώκει ένα καλύτερο μέλλον για όλους τους ανθρώπους. Πραγματική ατομική και κοινωνική πρόοδος μπορεί να υπάρξει μόνο εάν κατανοήσουμε το είδος μας και τους νόμους που το διέπουν και δεν καταστρέψουμε τοις πράγμασι ή φαντασιακά την αυθύπαρκτη ισορροπία της μεταλλαγής ενέργειας – ύλης με υπέρμετρες ηλίθιες επιλογές. Η πραγματική πρόοδος του είδους είναι η ανακάλυψη του νόμου της μεταλλαγής ενέργειας – ύλης ως «πρωταιτίου» και η λειτουργία της κοινωνίας και των ανθρώπων με βάση τους βιοτικούς τους κανόνες. Οι βιοτικοί κανόνες είναι άμεσο επακόλουθο του συμπαντικού νόμου που έχουμε μέσα μας και πρέπει να εξερευνήσουμε και να συλλάβουμε όπως οντολογικά μπορούμε.

Με φιλικούς χαιρετισμούς

Δημ. Καραμήτσας

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.